Vézelay

Francuska wioska Vezelay, jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc pielgrzymkowych w średniowieczu, położona jest na obszarze o znaczeniu sakralnym, jeszcze przedchrześcijańskim. Chociaż data pierwotnego zasiedlenia tego obszaru jest nieznana, tamtejsze źródła mineralne Les Fontaines Salees są cenione ze względu na swoje właściwości lecznicze co najmniej od III tysiąclecia p.n.e. Obecność Celtów jest tu widoczna od VI wieku p.n.e., a już w II wieku p.n.e. Rzymianie zbudowali świątynie i łaźnie termalne.

Historia chrześcijaństwa w Vezelay sięga 860 roku n.e., kiedy karoliński hrabia Gerard z Roussillon podarował to miejsce pod budowę klasztoru benedyktyńskiego. Wkrótce po jego założeniu mnich o imieniu Baudillon przywiózł do Vezelay relikwie (podobno szczątki) Marii Magdaleny z Saint-Maximin-la-Sainte-Baume. W 1058 roku papież uznał relikwie za autentyczne, co zapoczątkowało rozwój kultu Marii Magdaleny w Vezelay (do rozwoju tego kultu przyczyniła się obecność posągu Czarnej Madonny). Wkrótce potem Vezelay stało się ważnym miejscem pielgrzymkowym, a także głównym punktem wyjścia dla pielgrzymów zmierzających do sanktuarium Santiago de Compostela w Hiszpanii, jednego z najważniejszych średniowiecznych ośrodków pielgrzymkowych.

Oprócz sławy jako miejsce pielgrzymkowe, Vezelay ma również inne ważne skojarzenia historyczne. W 1146 roku św. Bernard głosił w Vezelay drugą krucjatę; w 1166 roku biskup Canterbury Tomasz Becket zagroził ekskomuniką królowi Anglii Henrykowi II; w 1190 roku Ryszard Lwie Serce i Filip II August spotkali się tam, aby wyruszyć na trzecią krucjatę; a w 1217 roku św. Franciszek z Asyżu założył pierwszą francuską wspólnotę Braci Mniejszych.

Początek upadku Vezelay zbiegł się z szeroko nagłośnionym odkryciem w 1279 roku ciała Marii Magdaleny w Saint-Maximin-la-Sainte-Baume w Prowansji, gdzie Karol II, andegaweński król Sycylii, objął patronatem królewskim. Kiedy Karol II założył klasztor dominikanów w La Sainte-Baume, sanktuarium zostało cudownie odnalezione w nienaruszonym stanie, nawet z inskrypcją wyjaśniającą, dlaczego relikwie zostały ukryte. Miejscowi mnisi dominikańscy wkrótce sporządzili opis cudów, które rzekomo miały być spowodowane przez relikwie. To odkrycie poważnie podważyło pozycję Vezelay jako głównego sanktuarium Marii Magdaleny w Europie. Vezelay pozostało jednak ważnym miejscem pielgrzymkowym dla wiernych katolickich, chociaż protestanccy hugenoci spalili relikwie w XVI wieku.

Bazylika św. Marii Magdaleny jest jednym z najwybitniejszych arcydzieł burgundzkiej sztuki i architektury romańskiej we Francji. W 1979 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Miejsce to nazywane jest również Opactwem Vezelay (Basilique Ste-Madeleine), Basilique Ste-Madeleine, La Madeleine, Basilique de Vezelay, Bazyliką Vezelay i Opactwem Vezelay.